Kuzey Yıldızı

Gündelik Başarı için Uygulanabilir Taktikler

2009-01-28T05:45:00.001-08:00

Gündelik Başarı için Uygulanabilir Taktikler kişisel gelişim çalışmalarımın ilk ürünüdür. Ağırlıklı olarak kendi deneyimlerime ve geliştirdiğim taktiklere dayanır. Tabii ki okuduğum çeşitli kaynaklardan özümsediğim ve yararlandığım unsurların da büyük bir önemi vardır bu çalışmada.

Kitapta anlatılan 10 taktikte temel olarak şöyle bir içerik kullanılmıştır:

- Giriş: Genel açıklama
- Gerçek hayat örneği: İlgili taktiğin bir gerçek hayat örneği ile açıklanması
- Faydalar: Bu taktiğin size sağlayabileceği faydalar. Bir bölüm hariç beşer fayda anlatılmıştır.
- Senaryolar: Bu bölüm çoğunlukla hikaye etme tarzındadır. Her taktik üçer senaryo içinde sunulmuştur.
- Olası zararlar: Öneriler bazen zararlı sonuçlar da doğurabilir. Öngörebildiğim bazı zararlar konusunda kısa uyarılar bu bölümde yer alır.

Kitabı okumaya buradan başlayabilirsiniz.

Ama belki de taktiklerden birine doğrudan dalmak istersiniz. İşte size kitapta anlatılan on taktik için kitaba giriş noktaları:

1. Çevrimlerle öğren kalıcı öğren
2. Aşamalarla çalış
3. Gördüm ve oyundayım; riski bilerek yine de ilerlemek
4. Kendine dışarıdan bak
5. Heyecan bilgiyi öldürür ya da kontrol edemediğin heyecan senin değildir
6. Tek kişilik orkestra
7. Algı gerçektir ya da profilini göster
8. Üzerine uyu
9. Kaldıraç etkisi olan işlere küçük zamanları ayırabilmek
10. Çalışmak keyiflidir

Boğaziçi ve Marmara Üniversitelerinde Gündelik Başarı İçin Uygulanabilir Taktikler seminerleri

2008-01-14T07:30:00.001-08:00

Geçtiğimiz yıl bitmeden önce iki üniversitede Gündelik Başarı için Uygulanabilir Taktikler'le ilgili seminerler verdim.

Boğaziçi Üniversitesi'nde 4 günlük yoğun bir etkinlik zincirinin üçüncü gününün akşamında ve Fenerbahçe-Galatasaray maçı başlamadan hemen önceki saatte yer almasına rağmen 80 civarında arkadaş bir saat beni dinledi. Ama mekan ve zaman sebebiyle çok fazla etkileşim oluşturamadık.

Takip eden haftada Marmara Üniversitesi'nde iki güne dağılmış olarak yaptığımız 3 oturum ise çok verimli geçti. Her bir oturuma 50 civarında kişi katıldı. Karşılıklı etkileşim üst seviyelerdeydi.

Paylaşmayı severim. Bu sitede yer alan Gündelik Başarı için Uygulanabilir Taktikler adlı kitabımın içerdiği konularla ilgili benimle haberleşmek ya da belki bir seminer düzenlememi istemek için bana yazabilirsiniz: acungil@gmail.com

Gündelik Başarı için Uygulanabilir Taktikler seminerleri

2007-11-22T17:28:00.000-08:00

Gündelik Başarı için Uygulanabilir Taktiklerin basılmasını sağlama girişiminden önce seminere dönüştürmenin daha öncelikli olduğuna karar vermiştim. Bu yönde Bilge Adam yönetimiyle görüşmelerim oldu ve Bilge Adam'ın katıldığı üniversite etkinliklerinde bu seminerleri yapmaya karar verdik.

3-4 farklı görüşmeden, içeriğin titizlikle incelenmesinden sonra oldu bu. Ama böyle olması bence daha iyi. Aralık ayının ikinci haftasında ilk seminerlerimi veriyor olacağım.

Eser verme ve eserlerime ilgi alanı oluşturma yönünden verimli bir senenin içindeyim. Umarım seminerler istediğim ölçüde başarılı olur ve devamı da gelir.

2008 yılı içerisinde en az iki kitabımın basılmış olmasını hedefliyorum: Gündelik Başarı için Uygulanabilir Taktikler ve Kamil Asma 2053'den bildiriyor.

Yiğit iken ölenlere

2007-10-21T10:26:00.000-07:00

Şu dünyada bir tek şeye
Yanar içir köynür özüm
Yiğit iken ölenlere
Gök ekini biçmiş gibi

Şehitlerimize rahmet, kalanlara sabır diliyorum.

Toprak, uğruna akan kan varsa topraktır. Hep böyle oldu, hep böyle olacak.

Binlerce yıldır şanla şerefle koruduğumuz bağımsızlığımızı ve onurumuzu korumaya millet olarak devam edeceğimizi biliyorum. Umarım bunun için ödeyeceğimiz bedel, akacak kandan çok, sarf edilecek beyin gücü ile, yorulacak kaslar ile ve hayatların en az zarar görmesi ile olur.

İsteyen adam!

2007-10-18T09:15:00.000-07:00

Evime doğru yürürken omzumda bilgisayar çantası Jared Diamond'un kitabından Avustralya ve Yeni Gine kıtalarında yalıtılmış çok küçük nüfusların nasıl yok olduğunu, biraz daha büyük nüfuslarınsa nasıl gelişimde geri kaldıklarını merakla okuyordum. Birden boş bulundum, bişey sorabilir miyim diye yanaşan o bildiğiniz tiplerden biriyle konuşmaya başladım.

İki gündür açmış falan filan, bir ekmek parası! Cebimde tam 40 kuruş bozuk var, çıkarıp verecek oluyorum. Yok ben para istemiyorum, şurda bir çorbacıya gidelim bana bir çorba içir modunda... Tak, para istemeyip çorba içmeyi istediğine göre dediğinde doğru gibi. Ben de tabii bir anda kendimi konuşmanın içinde bulunca henüz beyin faaliyetlerimi tam yönlendirebilmiş durumda değilim. Bu sefer acıyıp cüzdanımdan bir 10 lira çıkarıp veriyorum. 10 lira verebilir modda olduğumu görünce senin memleket nere ayağından sohbete başlıyor ve kendisi de Yıldızeli ilçesinde okumuş oluyor bak bak bak. Ve sohbeti getirip bir anda diyor ki, kendisi de memlekete dönmeye çalışıyormuş ama parası yokmuş dönecek, 28 liraya tren bileti alınıyormuş, para da istemiyormuş, gidip tren bileti alalımmış. Metronun orda da tren bileti satılıyormuş.

Ben tabii bu noktada aymazlığımdan uyanıyorum. Beynimin başından beri bilinçsiz işlediği veriler suyüzüne yani bilince çıkıyor: Açlığı biliriz, oruç tutuyoruz sonuçta. Adam bi kere 2 gündür aç modunda değil. Artı İstanbul'a gurbetten düşmüş birine göre hertarafı avcunun içi gibi biliyor. Çorba şurda, tren bileti şurda falan filan. Belki de kuytu da bekleyen başka arkadaşları var, darpa kadar planları var kim bilir. Yok yok kalanı da başka yerden bulursun falan diye geçiştirip yoluma devam ediyorum.

Yav kardeşim, bu kadar yeteneklisin, satışçı olsana. İş bulamıyorum diyosan, herhangi bir yerde bir günlüğüne bedelsiz satış yapmayı öner. Sen bu yetenekle kesin satış yaparsın, hem de alasını yaparsın. Üstelik dilenmeye göre çok çok büyük paraları kazanabilirsin bu satış yeteneğinle!

Daha bu konuşmadan çıkarılacak çoook ders var. Mesela istemekten, sormaktan çekinmemek ilkesi. Adam çekinmiyor işte. Ne olabilir ki, en fazla reddederdim, bir de hor gören tarzda bakardım, bir de böyle insanları kandıracağınıza çalışın ya nutku çekerdim. Adam buna hazırlamış kendini zaten.

Dilenmek için istemekten bu kadar çekinmeyen, bu kadar ne istediğini bilen bir kişi karşısında düşünmeden edemedim: Kendi istediklerimizi rahatça ve çekinmeden söyleyebilmemiz durumunda hayatlarımı ne kadar da farklı ve ne kadar da daha iyi olurdu.

Hayatta alınacak çok ders var çok, sokaktaki usta bir dilenciden bile.

Mustafa Acungil'le gündelik başarı

2007-10-04T15:28:00.000-07:00

Facebook'ta Mustafa Acungil'le gündelik başarı ismiyle bir grup açtım.

İnsanların gündelik başarısına sağlayacağım katkının bir koca yıl boyunca sadece bir insanın hayatını değiştirse bile çok fayda potansiyeli taşıyacağını düşünüyorum.

Tamamen karanlık bir ortamda, tüm bu insanları aydınlatacak kadar ışığı nasıl oluşturacağınız konusunda maliyet hesaplarına dalarsanız, ümitsizliğe kapılırsınız.

Oysa her insan bir mumdur. Siz yandığınızda, başka bir mumu da tutuşturabilirsiniz. Her insan n mumu tutuştursa, ikinci kuşakta n*n, üçüncü kuşakta n*n*n mum tutuşur. Geometrik yayılmaya, aritmetik hesaplar uymaz.

Amacım ne? Okuyun!

Başaracağını bilerek yola çıkmak

2007-09-23T06:27:00.000-07:00

Başaracağına inanmak, başarmanın en önemli adımlarından biridir. Başaracağınıza inanmıyorsanız, başarma ihtimaliniz son derece düşüktür.

Belki daha önemli bir adım, başaracağını bilmektir. Başaracağını bilerek yola çıkan bir kişi, çok büyük bir aksaklık olmazsa, başarır.

Bununla ilgili çok güzel bir örneği okuduğum bir yerlerden hatırlıyorum. Kafamda çok iyi yer etmiş, ama belki de tam olarak hatırladığım gibi değildir. Kaynak ya da isimleri hatırlamıyorum. Tamamen hayal gücümün uydurması bile olsa son derece etkileyici:

Hicret'ten sonra Peygamber Efendimiz, Mekke'den hicret edenlerle Medine'de yerleşik müslümünları kardeş eder. Bu genel bir eşleme değildir. Tek tek Muhacirlerin her biri için Ensar'dan belirli bir kişi kardeş ilan edilir. Ensar'dan olan kişi, Muhacir'den olan kardeşine mal varlığının yarısını verir. Böylelikle tüm varlıklarını geride bırakarak bir canlarıyla hicret etmiş olan Muhacir toplum hayatına katılmış olur.

Bu kısmını sadece zemini oluşturmak için anlattım. Muhacirden adını hatırlamadığım bir tanesine Ensar'dan olan kardeşi mallarından vermeye çalışırken, beriki hiçbir şey istemez. "Bana sadece pazarın yolunu göster" der.

Hiçbir şeyi yokken, sadece pazar yerini öğrenmeyle tekrar zenginliğini hızla üretebilecek bir insan. Başaracağını bilen bir insan. Bu insan nasıl başarılı olmayabilir?

Bilinçli çalışma alanı, bilinçsiz çalışma alanı

2007-09-21T12:15:00.000-07:00

Adam Zeman'ın Bilinç, Kullanım Kılavuzu adlı kitabını sonunda bitirdim. Her ne kadar bilimsel ağırlıkta yazmamaya çalışmışsa da, okuması hayli zor bir kitaptı.

Sonlarına doğru yazarın da bir başkasından alıntıladığı bir benzetim benim için çok çarpıcıydı. Zihin kapasitesi üzerine son zamanlarda okuduklarım, kendi yazdıklarım, çalışmalarım... hepsini bütünleyen bir ışık çaktı benim için.

Burada benzetimi kendime göre betimleyerek yapacağım. Kitapta anlatılan tam da bu şekilde değil.

Diyelim ki sizin için çalışan milyonlarca insan var. Bunlar özerk olarak da çalışabiliyorlar. Ne kadar mükemmel! Zaman zaman sizin denetiminiz ve yönlendirmeniz gereken konular oluyor. Bu durumda bir kürsüye çıkıp onları sizin kontrolünüzde çalıştırıyorsunuz. Böyle bir durumda tabii ki kapasite çok daha düşük oluyor, çünkü siz tek kişisiniz. Sizinle çalışabilecek kişi sayısı da kısıtlanmış oluyor.

Şimdi sıkı durun. Sizin için çalışan milyonlarca insan, beyninizdeki hücreler ve birleşim noktaları. Sizse bilincinizsiniz. Bilinçli olarak bir iş yapmaya kalktığınızda bilincin denetimi belirli ölçüde sırasal bir yaklaşım gerektirdiğinden kapasite azalıyor. Ama yaptığınız çalışma bilinçli ve tamamen kontrolünüzde oluyor. Kendi başlarına çalışırlarken ise, bilinç kontrolünde olmadan çalışıyor bu milyonlar. Vücudunuzdaki son derece karmaşık sistemler nasıl başarıyla yürütülüyor sanıyorsunuz! Bilincinizin kontrolü gerekse, bir dakika bile nefes almaya ve yaşamsal faaliyetleri sürdürmeye yetişemezdiniz!

Yaptığınız herşeyi illa bilinçle yapmaya çalışırsanız, kapasitenizi çok düşürüyorsunuz. Kürsüye çıktığınız zamanları işleri yapmaya ayırmayın! Bu milyonlarca çalışanınıza ne istediğinizi söylemeye ayırın.

Bir örnek vermek gerekirse, bilinçli olarak kilo vermeye kafa yormayın. Kilo vermek için doğrudan bilincinizi yormayın. Karar verin. Kaç kilo olmak istediğinizi belirleyin. Kürsüye çıkıp zihninizin bilinçsiz çalışan büyük kısmına seslenin. Onlara ne istediğinizi söyleyin!

Kendi zihninize, kendi bilinçaltınıza ne istediğinizi söyleyin! Bilincin, en önemli görevi istemektir. Niyet ve isteğinizi bilinçaltınıza iyice duyurduğunuzda, bilinçle asla yapamayacağınız işleri yapan bu kalabalık güç, belirttiğiniz niyet ve istek için çalışmaya başlar. O zaman sorunlarınızı çözmek, öğrenmek, gelişmek için ani ilhamlar doğmaya başlar içinize. O ilhamları doğuran, arka planda siz farketmeden çalışan bilinçsiz zihninizdir!

Kendi kapasitenizi fark edin! Düşündükleriniz gerçekleriniz olur. İstediklerinizi elde edersiniz.

Küçük şeyleri ihmal edip, sırtınızda kambur biriktirmeyin

2007-09-19T11:22:00.000-07:00

Kişisel gelişimle ilgili okuduğum şeyleri, önceleri zaten uyguluyor olduğum şeyleri teyit amaçlı algılıyordum. Sonra Robert Kiyosaki'nin Zengin Baba Fakir Baba kitabıyla başlayarak bir dizi kişisel gelişim kitabında, ufkumu açıcı şeyler keşfetmeye başladım.

Önemli kaynaklardan biri, Tavuk Suyuna Çorba (Chicken Soup for the Soul) serisinin yazar ve editörlerinden Jack Canfield. Canfield'ın kitaplarından birinde, zaten farkında olduğum bir kötü özelliğimin sayfada yansımasını görmek hayli etkili oldu benim için. Daha önceden okuduğum birkaç kitapla birlikte artık oradaki öğütleri alıp uygulayacak duruma gelmiştim.

Büyük şeylerle uğraşmayı severim. Çoğu insana zor gelen pek çok iş yaptım şimdiye kadar. Ama küçük işleri, sıradan işleri hiç sevmem. Özellikle derlemek, toplamak, düzenlemek gibi şeyler hoşuma gitmez. Bu tür konularda benden beklenmeyecek derecede tembellik ettiğim olur.

Okuduklarımın etkisi ve biraz da yaşamın zoruyla bu biriken konulara el atmaya başladım.

Mesela uzun süredir iptal ettirmeyi düşündüğüm fazladan iki kredi kartını sonunda iptal ettirdim. Uzun süredir evde suyla ilgili yaşadığımız birkaç problemi bir gün sadece iki saati ayırıp bir usta getirerek sonunda bitirdim.

Bunlar ufak tefek şeyler ama sürekli insanın kafasının bir köşesini işgal edip huzursuzluk veriyorlar.

Halıların altına süpürdüğünüz şeyleri karşınıza alın. Ya yapın. Ya yaptırın. Ya tamamen vaz geçin. Sonuçlandırın. Emin olun o ufak şeylerden kurtulmak, yeni şeyler elde etmenizde önemli bir açılım sağlayacaktır.

Behiç Tanağardı dinliyor

2007-09-17T06:06:00.000-07:00

Şimdiye kadar çeşitli şirketlerde patronlarım oldu.

Hiçbir şirkette patrona eyvallahım olmadı. Onu da kendim gibi bir insan olarak gördüm. Ama yaptıklarıyla, ortaya koyduklarıyla duyduğum saygının seviyesi belirlendi.

Şimdiye kadar hiç Behiç Tanağardı kadar saygı duyduğum bir patronum olmadı.

İş görüşmesinde bir araya geldiğimiz ilk toplantıdan itibaren özellikle konuşulabilirliğine, insanları dinlemesine hayran kaldım. İlerleyen aylarda, yurtdışından gelen bir iş teklifine kadar pek çok konuyu kendisiyle rahatça paylaştım ve tecrübelerinden, önerilerinden, yaklaşımlarından hem kişisel hayatım için hem de iş hayatında çok yararlandım.

Behiç Beye gündelik başarı için uyguladığı bir taktiği sorduğumda 'empati kurmak' ifadesini duymak benim için çok şaşırtıcı olmadı.

Ne yazık ki empati hayli eskitilmiş, biraz ağızlarda sakız olmuş bir kelime. Ama gerçekten empati kurabilenler, bu yeteneklerinin çok büyük faydalarını görüyorlar.

Behiç Bey empati kurarak başarılı olduğunu söylemiyor. Başarılı olmak için empati kurduğunu söylüyor. Bu da aslında başka bir başarı taktiği olarak yazılabilir. Burada kısaca özetleyecek olursak, 'ne oldum değil ne olacağım' diyor Behiç Tanağardı. Geldiği noktadan tamamen memnun olan, tabii ki ilerlemeye devam edemez.

Empati kurmayı biraz derinleştirmek için kendisine birkaç soru sordum.

"Zor kızarım" dedi, "Kızdığım tek şey, sebebini bilemediğim ya da anlayamadığım durumlardır. Çok ani bir durum oluştuğunda bile öncelikle sebebini anlamaya çalışırım. Sadece gerçekleşen olayı değil, etrafını da bir bütün olarak ele alırım."

Behiç Bey'in empatideki alt sırları bence iki noktada toplanıyor: Anlamayı gerçekten istemesi ve bunun için gerekli gayreti sarf etmesi, bir de karşısındaki kişinin tüm içtenliğiyle konuşacağı şekilde ortam oluşturması.

Empatideki 'bence' derin başarısında, aile ve çocukluk çevresinden gelen yaklaşımların yanısıra gündelik olarak bu yeteneğini geliştirmek için sürekli bilinçli bir çaba göstermesinin büyük etkisi olduğunu söylüyor.

Bilge Adam'ın üstün başarısında kişisel olarak önemli bir katkısı olan Behiç Tanağardı ile tanıştığım ve kendisiyle beraber çalışıyor olduğum için çok mutluyum. Adını duyup da tanışmamışlar varsa, tanışmalarını tavsiye ederim.

Olduğunuz yerden olmak istediğiniz yere nasıl gidersiniz?

2007-09-14T18:11:00.000-07:00

Önce the Secret'ı Türkçesinden okudum. Sonra Çekim Yasasını. Sonra Bolluk Yasalarını.

İlkini almış, onu okurken, diğer ikisini de satın almıştım. Ama bunların üzerine okuduğum How to get from where you are to where you want to be adlı kitabı aylar önce İrlanda'dan almıştım ve hala okumaya fırsat olmamıştı. Bu üç kitabın üzerine çok isabetli bir okuma oldu.

Jack Canfield, Türkçeye de Tavuk Suyuna Çorba serisi olarak çevrilen serinin iki editöründen biri. Çok iyi hazırlanmış bir kitaptı okuduğum...

Türkçesi çıktı mı bilmiyorum, ama kesinlikle okumanızı tavsiye ederim.

Bulunduğunuz yerin farkında olmanız yeterli. Gitmek istediğiniz yeri biliyor olabilirsiniz. Belki de bilmiyorsunuz bile. İster gitmek istediğiniz bir hedef olsun, ister sadece bulunduğunuz yerden daha iyisi olabileceğini düşünüyor olun, bu kitabı kesinlikle okuyun. Hayatınızda etkisi olacak bir kitap.

Çok az kitabı ikinci kere okurum. Bu kitabı birkaç kez daha okumayı ve içindeki bir kısmını belirli ölçüde zaten uyguluyor olduğum 25 ilkeyi uygulamak için sürekli çalışmayı düşünüyorum.

Stephen Covey'i bile kendi yaklaşımlarımı teyitten öte pek bi etkileyici bulmayan ben, bu seriden ve özellikle dördüncü olarak okuduğum Jack Canfield'in kitabından çok etkilendim. Çok gelişmiş bir kişiliğim olduğunu düşünürken, daha gelişecek çok yol olduğunu gördüm.

Robert Kiyosaki ile başladığım bu uyanış sürecinde okuduğum bu dört kitabın da önemli etkileri oldu. Çekim Yasasının mizansenini çok saçma bulsam da, ilkelerini doğru bulmuştum. The Secret, sadece bir giriş kitabı gibiydi. Bolluk Yasaları çok güzel bir kitaptı. Jack Canfield'in kitabı hepsinin üzerinde.

Bu kitapları okuyun. Bir ay gibi kısa bir sürede diyet yapmadan yedi kilo vermemi sağladı bu kitaplar. Daha doğrusu, bu kitaplardan birinin verdiği vizyonla, ideal kilomu belirledim ve bilinçaltıma da söyledim. Tartıdaki 15 kiloluk hata, şu an 8 kiloya düşmüş durumda.

Bir iki gündür ideal yaşam alanlarımdan biri de kafamda belirginleşmeye başladı: İstanbul'a ve Boğaz'a da hakim bir gökdelen katı. Bir de tabii doğa içinde daha hoş bir tatil mekanı. Bu iki şeyi istiyorum şu an. İçgörümle net bir vizyon olarak da algılamaya başladım. Bana yaklaştıklarını hissediyorum.

Sizin de size yaklaşmasını isteyeceğiniz hedefleriniz yok mu? Okuyun bu kitapları ve sonra hayatınızı değiştirin. Bir kitap okuyarak hayatınız değişmez. Ama bir ya da birkaç kitap okuyup hayatınızı değiştirmeye karar verebilrsiniz.

Tutukluk, yırtıklık ve aradaki haller

2007-09-14T17:42:00.000-07:00

MVP'yim. Microsoft Most Valuable Professional. Sahip olmaktan hoşlandığım unvanlardan birisi.

Bu sene MVP - MSP Buddy programında MVP'ler tarafında program lead olarak görev yapıyorum. Biliyorum, bir sürü İngilizce kelime oldu ama programların adları bunlar. Ne de olsa, uluslararası bir şirket. Belki de en uluslararası şirket. : )

MSP - Microsoft Student Partner demek. Bu sene 28 kişiler.

Geçen akşam Fenerbahçe Stadının yanındaki Maçkolik'teki ilk toplantılarına katıldım. Kısa sunumlarını dinledim arkadaşların. Herkes çıkıp kendini 3-5 dakika tanıtıyordu. Çok beğendiklerim oldu. Kendiyle dalga geçmeyi başaranlar, bir masal gibi kendini anlatanlar, harekete davet edenler...

Birkaç şey dikkatimi çekti.

Birincisi hemen hepsi gününe kadar belirterek ne zaman doğduklarını söyleyerek başladılar. Belki bu topluluk içinde doğum günlerini kutlamak açısından bir önemi vardır ama, insanlar ne zaman doğduğunuzla pek de ilgilenmezler. Doğduğum tarihe onlara göre çok daha uzak olduğum için garip geldi bana belki.

İkincisi, Microsoft platform ve geliştirme araçlarından sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Cemal Akyelin konuşması sırasında oldu. Rahat bir ortam, Cemal Bey ayakta konuşuyor. Az önce iftar vakti yemek yenmiş. Bir yandan yeni servis açılmış. Cemal Bey'in konuşması başlayınca tatlı ikramı biraz beklemiş, ama sonra yapılmış. Ne olduğunu tam anlamadığım üçgen bir dilim ve yanında bir top dondurma.

Dondurma beklemez değil mi? Ben bir yandan Cemal Beyin değerli tecrübelerine dayalı konuşmasını dinlerken, bir yandan tatlıyı ve dondurmayı yedim. Kısacık sürdü zaten yeme işi... Benden başka iki yanımda oturan yirmiye yakın üniversite öğrencisinin bir tanesi bile tabağına uzanmadı! Konuşma bitene kadar dondurmalar çoktan erimişti.

Bu kadar rahat, girişken, arkadaşlarına göre önemli derecede önde giden üniversiteli arkadaşın bir tekinin bile benim yaptığımı aynı rahatlıkta yapmamış olması çok garibime gitti.

Bunun büyüklere saygıyla pek alakası olduğunu düşünmüyorum. Benim yaptığım saygısızca bir davranış değildi. : ) Daha çok heyecan yönetimi ile ilgili olduğunu düşünüyorum.

Bir ülke başkanının, çok meşhur bir yazarın, dünyanın en zengin insanlarından birinin de karşısına çıksanız, o da sizin gibi bir insandır. Yaptıklarına, ettiklerine, eserlerine saygı duyabilirsiniz. Ama kendinize de her zaman saygı duymalısınız. Onun yaptığı herşeyi yapabilecek potansiyel sizde de var.

Tutukluk yelpazenin bir ucunda. Diğer ucunda yırtıklık var. Arada bir yerde olmak lazım. Rahat bir yerde...

Misyonum

2007-09-13T23:50:00.001-07:00

Kendimin, ailemin, yakından uzağa içinde bulunduğum toplumun, insanlığın refah ve bolluk seviyesini yükseltmektir.

12 dev adama sonuna kadar destek...

2007-09-10T09:55:00.000-07:00

İnancın, düşünce gücünün çok önemli olduğunu en net bir şekilde gösteren oyunlardan birisi basketboldur.

Bu alanda Türkiye'yi yıldızlaştıran 12 dev adamı, Kırk Orman başlıklı web sitemdeki, pazarlama eleştirileri yazımda övmüştüm. Övmeye devam ediyorum.

Maçların hemen hemen tamamını takip ettim. Sunucunun ve yorumcunun konuşmalarına dikkat ettiniz mi bilmiyorum, ben çok ettim. Türk Milli Takımı ne zaman ufak birkaç hata yapmaya başlasa, cesaretlendirir yorumlar yerine yeren yorumlara giriştiler. İlk maçtan itibaren oyuncularımızın üzerine örtülen ağır battaniyenin iplerinden bazıları bu yorumlardı. Kollarını kıpırdatamadı neredeyse çocuklar.

Diğer tüm takımlar 15 sayı gerimize düştüklerinde bile, hep beraber olumlu düşünceye sarılırken, bizim takım öndeyken sayı üstünlüğü azalmaya başladığı anda bile olumsuz yorumlar havada uçuştu. Bunun sadece yorumcuların değil, takım çevresindeki, hatta belki oyuncular arasındaki genel tutum olduğu anlaşılıyor.

Bu olumsuz hava, Japonya'da önemli oyuncularından yoksunken olumlu düşünceyle devleşen takımımızın, o önemli oyuncularını sahada gördüğü bu sene silinmesine sebep oldu.

Kendi kendimize bu kadar gaddar olmayı ne zaman bırakabileceğiz? Olumlu düşüncenin gücünü, olumlu düşüncenin rüzgarını kanatlarınızda hissedin!

Mehmet Emin Kelekçi: Her zaman yenilikçi!

2007-08-23T07:02:00.000-07:00

Emin'le bir önceki işyerimde çok değerli bir mesai ortaklığımız oldu. Kendine özgü, yenilikçi, büyük sanatçı bir insanla tanışmış ve beraber çalışmış olmaktan çok mutluyum.

Tabii ki, sanatçı bir insanın benimsediği ilkeler, başarı taktikleri de kendine özgü. Emin'in temel olayı inovasyon, yenilik!

Grafik tasarım alanında Türkiye'de seçme insanlar arasında olan arkadaşım, şimdilerde Bimsa'da Proje Yöneticisi olarak çalışıyor ve orada bile sanatını konuşturuyor.

Emin'in gündelik ilkesi, her zaman kendine özgü bakış açısıyla bakması, kendine özgü olanı yapması...

"Özgün oldum hep. Özgün olduğum zaman başarılı olabildim. Çalıp çırparak bunlardan yeni bir şey yaratmak veya daha etik bi şekilde öykünerek birşeyler yapabilmek de mümkün ama ben o yola hiç gitmedim nedense. Özgünlüğümle sıyrıldım, sivrildim." diyor Üstad.

Grafik tasarımdan pazarlama yöneticiliğine oradan proje yöneticiliğine uzandığı son dönem kariyer adımlarının her birinde bu taktiğin kendisini farklı kıldığını anlatıyor:
"Logo tasarlarken aynı sektörle ilgili benzer işlere gözümü kaçırmamaya çalıştığım gibi, Pazarlama yöneticiliği yaptığım zamanlarda da kendime özgü excel tablolarım ve ölçüm metodlarım vardı. Proje yönetiminde de kendime özgü yöntemlerim var. Ve bu sayede büyük projeleri başarıyla bitiriyorum da kimse neler yapıp da bunu başarabildiğimi anlamıyor."

Özgünlük uğruna kendini yönlendiren pek çok kişiye de pek kulak asmadığını söylüyor sonra:
"Her hangi bir tasarım yaparken benzer iş örneklerine bakmamı söylerlerdi de kesinlikle kaçınırdım. Esinlenmeyi engelleyemiyorsunuz çünkü. Yeni bir şey söyleyebilme şansınızı yitiriyorsunuz."

Ortalama ama başarılı sanatçıyla, başarılı olması kuşkulu olabilen ama olursa çok büyük usta olan sanatçıların arasındaki farkı da şöyle anlatıyor:
"İyi örnekleri incelemek tabiki bir yöntem. Ama onların ötesine geçmeyi de zorlaştırdığı için zorluk aynı zamanda. Özgün olmayı başarabilirsen, yenilikleri yakalayabilirsin ve bu yenilikler çok ciddi başarılar getirebilir. İnovasyon inovasyon deyip durdukları şey de böyle çıkmıyor mu?"

Sanatçı risk adamıdır. Türkiye'de şahsen tanıdığım en önemli sanatçılardan birinin taktiği de bu riski tüm keskinliğiyle barındırıyor. Kuşanabilene keskin bir kılıç... Dikkat edin, elinizi kesmesin.

Gündelik Başarı İçin Uygulanabilir Taktikler / Mustafa Acungil

2007-08-18T07:57:00.000-07:00

Kitabımın tüm sayfalarında diğer sayfalara gitmek için bağlantılar konmuş durumda. Ama buradan belirli bir alt sayfaya gitmek de isteyebilirsiniz:

1 2 3a 3b 3c 3d 3e 3f 3g 3h 3i 3j 3k 4a 4b 4c 4d 4e 4f 4g 4h 4i 4j 4k 5a 5b 5c 5d 5e 5f 5g 5h 5i 5j 5k 6a 6b 6c 6d 6e 6f 6g 6h 6i 6j 6k 7a 7b 7c 7d 7e 7f 7g 7h 7i 7j 7k 8a 8b 8c 8d 8e 8f 8g 8h 8i 8j 8k 9a 9b 9c 9d 9e 9f 9g 9h 9i 9j 9k 10a 10b 10c 10d 10e 10f 10g 10h 10i 10j 10k 11a 11b 11c 11d 11e 11f 11g 11h 11i 11j 11k 11l 12a 12b 12c 12d 12e 12f 12g 12h 12i 12j 12k 13

Hayati Şentürk gerçekten odaklanıyor, ben şahidim :)

2007-08-17T12:45:00.001-07:00

Hayati Şentürk ile bir önceki iş yerimde bir seneden biraz fazla birlikte çalıştık. Biraz da bu yazıda bahsedeceğim taktiğini ben de çok bilinçli olmayan bir şekilde uyguladığım için, isteyeceğimden daha az yakınlaştık bu sırada.

Hayati Hocayı şimdi yollarımız ayrıldıktan sonra çok daha fazla anlıyor ve takdir ediyorum. İşin bana verdiği körlük kalktıktan sonra yani...

Bu akşam msn'den taktiğini sorduğumda Hayati Hocaya, biraz sağdan soldan ısrar edip konuşmaya razı ettikten sonra şu cevabı aldım: "Her işle ilgilenmem. İlgi alanımı dar tutarım. Ama ilgilendiğim alanın en iyisi olmak için büyük bir hırsla çalışırım. Hiçbir engel beni durduramaz."

Hayati Şentürk Apple IMC-Bilkom'da Yazılım Ürünleri Danışmanı olarak çalışıyor. Ben tanıdığım dönemde sadece ders verdiği insanlara, ders vermek için yetiştirdiği hocalara değil, kendi sektöründeki tüm profesyonellere hocalık ediyordu. Hala alanında kuzey yıldızı. Onun için kendisinden hep Hayati Hoca diye bahsettim.

Odaklanmak herkesin önemli olduğunu bildiği bir şeydir, ama çoğumuz ne isteklerimize doğru düzgün yoğunlaşabiliriz ne de gereksiz şeylerden yakamızı kurtarabiliriz. Hayati'yi ise tanıyanlar bilir, o hem istediklerine gerçekten odaklanır hem de anlamsız şeylere gerçekten vakit kurban etmez.

Ne diyelim, darısı sizin bizim başımıza...

Fatih Durğut ekibinin moralini yüksek tutuyor

2007-08-17T12:38:00.000-07:00

Fatih Durğut'la üniversiteden yeni mezun olduğu sıralarda bir sene kadar aynı işyerinde çalışmıştık. O zamandan beri yüzyüze belki de hiç görüşmedik, ama sanal ortamda gerçek hayat konularını ilgilendirecek şekilde konuştuğumuz, görüştüğümüz, selamlaştığımız oldu. Severim kendisini, onun da beni sevdiğini düşünüyorum.

Fatih bir yazılmı projesi ekip lideri. Gündelik hayatta kullandığı önemli bir taktik, esprilerle, samimi bir hava oluşturarak, ekibinin moralini sürekli yüksek tutmak. Bu taktiğin geçen 2 yılda 2 milyon Avroluk bir projeyi bitirmelerinde çok büyük katkısı olduğunu düşünüyor.

Bence burada ekibin moralini yüksek tutmak kadar, bir ekiple iş yapmak, büyük bir hedefe onların çabalarını organize ederek ulaşma sırrı da var. Pek çoğumuz çalıştığımız işlerde yönetim fonksiyonumuz varsa, buna benzer şeyler yapıyoruz. Ama kendi işlerimiz ve hedeflerimiz için de ekipler kurup onları güzellikle yöneterek daha kısa zamanlarda başarı sağlayabileceğimizi düşündünüz mü? Belki ekip olmadan hedefleyemeyeceğimiz yeni ve daha büyük kızıl elmalar bulabileceğimizi?

Zeki Erdem ilişki hesaplarını dolu tutuyor

2007-08-14T06:34:00.000-07:00

Zeki Bey'in önemli bir başka gündelik başarı yaklaşımı da insan ilişkilerinde oluşabilen kırgınlıkları hızla gidermeye önem vermesi. Bu sayede gereksiz kırgınlıkların önüne geçmiş olduğu gibi, en değerli varlıklarımızdan olan ilişkiler ağını da korumuş oluyor.

Stephen Covey kitaplarından birinde her insan ilişkisini de bir banka hesabına benzetir. Bakiyesini yüksek tutamadığınız bir ilişkiyi kaybedersiniz. Ya da o ilişkiden yarar sağlamanız mümkün olmaz.

İnancımızda da 3 günden fazla küslük hoş karşılanmaz.

Zeki Erdem kaybedilmiş davaları canlandırıyor

2007-08-14T06:24:00.000-07:00

Zeki Erdem, Tübitak'ta kıdemli danışman olarak çalışıyor. Özellikle veri madenciliği alanıyla ilgili.

Kendisiyle bir eğitim sırasında tanıştık ve ardından görüşmeye devam ediyoruz.

Zeki Bey, kayıp gibi görünen işlerin peşinden zaten kaybedilecek başka ne var düşüncesiyle akıllıca stratejilerle gitmeye devam ediyor. Bu çabaya değecek projelerde, işlerde, bu yaklaşımın getireceği başarı hiç beklenmedik olduğu için değeri çok daha fazla oluyor.

Aslında uluslar arası seviyede bunu ekonomi alanında uygulayan önemli girişim grupları olduğunu da duyuyoruz sürekli. Zeki Bey'in yaklaşımı biraz bu kurumlarınkini, biraz da 10 bin deney boyunca ışığı verecek bir malzeme arayan Edison'u andırıyor. Geride bırakmış olduğumuzu umduğumuz kriz yıllarında, bu tür umutsuz durumlarda oluşan duygusal olumsuzlamayı devre dışı bırakarak nesnel şekilde şirket değerlerini ve gelecek potansiyellerini hesaplayan kriz yöneticisi bazı girişimciler, Türkiye'de çeşitli şirketleri çok ucuza alma imkanı bulmuşlardı.

Tabii bu yaklaşım kendi risklerini de içinde barındırıyor: Batık bir amaç uğruna kara sevdaya düşmemek gerekli.

Fikret Şanlı da bir adım geri çekilip bakıyor

2007-08-14T00:10:00.000-07:00

Kendime bir müttefik buldum : )

Fikret Şanlı, Tübitak'ın Gebze yerleşkesinde araştırmacı olarak çalışıyor. Uzmanlık alanı veritabanı, özellikle SQL Server.

Kendisiyle bir eğitim vesilesiyle tanıştık ve dostluğumuz devam ediyor. Yurtdışında eğitim almış ve uzun süre çalışmış da. Avrupa deneyimlerinden de çeşitli sohbetlerimizde yararlandım.

Fikret Bey belirli bir konu üzerinde uzun süre kafa yormuyor. İlerleyemediğini hissettiğinde bir kenara bırakıyor bu konuyu. Yeterince soğutup tekrar döndüğünde ise genellikle sorunu hızla çözüyor.

Bu taktiği ben de aynen kullanırım. Hatta bu sitede yayımladığım 'Gündelik Başarı İçin Uygulanabilir Taktikler' adlı kitabımdaki 10 temel bölümden biri, bir adım geri çekilmek üzerine...

Özellikle teknik konularda uzman insanlar içinde başarılarıyla dikkat çekenlerde sıklıkla karşılaştığım bir taktik bu.

Düşüncenin Gücü

2007-08-13T23:45:00.000-07:00

Secret adlı çok satan kitabı okuyorum.

Okurken aklıma bir arkadaşımın başına gelen bir süreç geldi. Dersane öğrentmeni olan arkadaşım İstanbul Avrupa yakasında oturuyor, Anadolu yakasındaki bir şubede de ders veriyordu.

Anlattığına göre, bir gün Boğaz Köprüsüne yaklaşırken ya deprem olursa diye düşünmeye başlamış. Sonra otobüs köprüye her yaklaştığında bunu düşünmeye başlamış. Bu onu o kadar etkilemiş ki, zamanla köprüye yaklaşırken sanki olay gerçekten olacakmış gibi görselleştirmeye, bunun sonucunda da krize benzer bir hal yaşamaya başlamış.

Nasıl sonuçlandı bilmiyorum tam olarak ama arkadaşım birkaç yıllığına iş gereği başka bir şehre gitmişti. Belki de köprü bu sayede bir depremle yıkılmadı.

Düşündükleriniz gerçekleriniz olur. Secret'teki seviyede olmasa da düşünceleriniz belirli bir ölçüde gerçek olur. Bu kitabı kendi düşüncelerinize göre yorumlayarak değerlendirmeniz faydalı olabilir.

DÜŞÜNCELERİNİZ GERÇEKLERİNİZ OLUR.

Olası zararlar

2007-08-13T10:13:00.001-07:00

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12a 12b 12c 12d 12e 12f 12g 12h 12i 12j 12k 13

Davulun sesi uzaktan hoş gelir demiş atalarımız. Birilerinin ataları da dağın öte yamacındaki ot her zaman daha yeşildir demiş. Bazen doğru olanı zaten bulmuşuzdur ama gözümüzü dışarıdan alamayız. Dimyat’a pirince giderken evdeki bulgurdan olma riskini hiçbir zaman unutmamamız gerekir. İçinde bulunduğu durumu değerlendirirken olumsuz yönleri daha belirgin görmek, olası ama gerçekleşmemiş bir durum için ise olumlu yönleri daha belirgin görmek insanların büyük çoğunluğunda sıkça görülen bir davranış şeklidir.
Kendinizi masanın karşısına alın, hayatınızı masanın üzerine koyun ve işle ilgili bir kararı öyle alın. Sevmediğinizi düşündüğünüz bir işi aslında zamanla sevecek olabilirsiniz. Ya da seveceğinizi hayal ettiğiniz bir işle baş başa kaldığınızda aslında bu işi hiç de sevmediğinizi anlayabilirsiniz.
Sevdiğiniz işi yapma hedefiniz olsun. Ya da en azından yaptığınız işin sevdiğiniz işlerden birisi olmasını hedefleyin. Ama geleceğinizi etkileyecek kararları alırken iyi düşünün. Ne çok düşünerek kendinizi felç edin, ne de hevesinizin esiri olarak anlamsız ve gereksiz hamleler yapıp durun. Orta yol doğru olandır, ne yukarı doğru aşırı ne de aşağı doğru aşırı iyi değildir.
Yine mevcut işinizi değerlendirirken, angarya ile yorucu ama gerekli iş arasındaki ayrımı kaçırmamaya özen gösterin. İşinizin doğası gereği yapılması gereken şeylere angarya olduğu düşüncesiyle burun kıvırırsanız, işinizde mükemmele gitmeniz olasılık dışında kalabilir.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12a 12b 12c 12d 12e 12f 12g 12h 12i 12j 12k 13

Senaryo 3: Sevmeden başaran bir örnek düşünün

2007-08-13T10:12:00.000-07:00

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12a 12b 12c 12d 12e 12f 12g 12h 12i 12j 12k 13

Düşünün… Başarılı insanları düşünün. Yakın çevrenizdeki başarılı insanları, gündemdeki başarılı insanları, tarihteki başarılı insanları… Yaptığı işi sevmeden yaptığı halde başarılı olmuş tek bir insan geliyor mu aklınıza?
Topun peşinde koşmayı sevmeyen bir insan futbolcu olarak başarılı olabilir mi?
Kürsülerde gürlemeyi, kulislerde binlerce el sıkmayı sevmeyen, politika icra etmekten hoşlanmayan bir insan politikada başarılı olabilir mi?
Yazmaktan hoşlanmayan, kelimeleri sevmeyen, kurgu oluşturmayı yük gören bir insan başarılı bir yazar olabilir mi?
Rakamları, fizibilite raporlarını, yatırım incelemelerini, yönetmenin gündelik detaylarını sevmeyen bir insan başarılı bir işadamı olabilir mi?
Çocuklarla uğraşmayı sevmeyen bir insan başarılı bir ilköğretim öğretmeni olabilir mi?
Deneyler kurgulamaktan hoşlanmayan, üzerine çalıştığı sorunlar gece uykularına girmeyen bir insan başarılı bir bilim insanı olabilir mi?
Soru çözmekten keyif almayan bir lise son öğrencisi, üniversite sınavında üstün bir başarı elde edebilir mi?
İşin sırrı keyifte! Keyif almadan yaptığınız bir işte, üstün bir başarı elde etmeniz neredeyse imkansızdır.
Öyleyse, eğer üstün bir başarı hedefliyorsanız, yaptığınız işi düşünün, uğraştığınız konuları düşünün, emek harcadığınız unsurları düşünün. Keyif almadan uğraş veriyorsanız, üstün bir başarı hayaldir. Tabii zamanla keyif almayı öğrenebilirsiniz; bazı zevkler zaman içinde geliştirilerek edinilir.
Ya keyif aldığınız bir iş yapın ya da yaptığınız işten keyif almayı kendinize öğretin.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12a 12b 12c 12d 12e 12f 12g 12h 12i 12j 12k 13

Senaryo 2: Yüksek mühendis Yüksek Kaldırım’da

2007-08-13T10:11:00.000-07:00

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12a 12b 12c 12d 12e 12f 12g 12h 12i 12j 12k 13

Sen kalk koskoca yüksek mühendis ol, sonra gel Yüksek Kaldırım’da metre metre kablo satmaya çalış!
İşe girerken yaptığım mülakatlarda bana ona yakın ürün saymışlardı. Ürünlerin hepsinin de satışa hazır olduğu gibi de bir izlenim almıştım. Yalan olmasın, belki açık açık böyle bir iddiada bulunmadılar da ben öyle kurdum kafamda. Başladığımda aslında ürünlerden hiçbirinin hazır olmadığı gerçeği acı bir şekilde karşıma çıktı.
Bu alanda toy bir delikanlıydım. Network altyapı elemanları olsun, satış olsun daha önce çalıştığım alanlar değildi. Ama çok toy da değildim, senelerdir çalışıyor ve para kazanıyordum, satranç oynuyordum, okuyordum; strateji diye bir şeyin varlığından haberdardım ve strateji denen şey bu kuruluşun diğer şirketlerinde varsa da, benim çalışıyor olduğum yeni şirketlerini emanet ettikleri yöneticide yoktu.
Belki de işin sahipleri bu özel alanda nasıl ilerleyeceklerini bilmiyorlardı, sadece denemeler yapıyorlardı ve yöneticim de benim gibi bir kurbandı. Kesin olan, iş sahiplerinin yeni bir şirketi ayağa kaldırmak için doğru bir yönetici seçmemiş olduklarıydı.
Hiçbiri tam olarak hazır olmayanlar içinde fiziksel engeli olmayan ama fizibilite engeli olan Nokia network kablolarından bir miktar depolarımıza giriş yapmıştı. Dört aylık kabusun tepe noktasında bu kabloları satmak üzere bağlantı kurmak için Yüksek Kaldırım’daki kablo işi yapan şirketleri kapı kapı dolaşmam ihtişamla oturur!
Kaliteli kablo getiren büyük kurumların kendi ithalatlarını yaptıkları ya da uzun süredir oturmuş iş ortaklıklarıyla hareket ettikleri, diğer kurumların ise Uzak Doğu’dan çok daha ucuz kablolarla iş yaptıkları bir ortamda, hiçbir ön bağlantı olmadan kaliteli –buradaki anlamıyla pahalı- kablolardan Nokia’yı satmaya çalışmak bir kabustu. Bu satışı yapmak için sektör analizi yapmak, oyuncuları belirlemek, bunların etkin isimlerini belirlemek ve harekete geçmek yerine, elektrikli süpürge satan bir sokak satıcısı gibi rastgele dükkan kapılarını çalmak ise, anlaşılır bir şey değildi. Ben de anlayamadım zaten. Daha doğrusu anladım; dördüncü ayın sonunda, hiçbir başka hazırlığım olmadan istifa etmemin sebebi kafamda bir ampul gibi yanıveren bu anlayıştı.
Bu iş bir yere gitmiyordu. Benden ne istendiğini anlayamıyordum. Benden ne istendiğini yöneticimin de bildiğini sanmıyordum. Bana yön gösterecek, doğru bir şekilde yönlendirecek bir insan yoktu. Şirkete hiçbir katkım olmuyordu. Şirketin bana hiçbir katkısı olmuyordu.
Gelişmeden dört ay boyunca bir yerde çakılı kalmak yeterince canımı acıtmıştı. Acıyı uzatmanın hiçbir anlamı yoktu. İstifamı telefonla verdim. İhbar süresinde çalışmamı talep etmediler; o konuda da önemli bir anlayış göstermiş olduklarını sonraki tecrübelerimden ve gözlemlerimden anladım.
Bugün, Yüksek Kaldırım’da kapı kapı dolaşarak Yüksek Kaldırım’da kapı kapı dolaşılarak yapılamayacak bir işi yapmak üzere beni yönlendirmiş olan zihniyete ettiğim isyanın ne kadar doğru olduğunu ve geleceğimin belirlenmesinde ne kadar önemli bir rol oynadığını çok net görebiliyorum.
Ne anlamlandıramadığım bir iş için çalışmayı kendime yedirebildim, ne de çalıştığım bir şirkette anlamsız bulduğum işleri yapmaya uzun süre boyunca boyun eğdim.
Yeri geldiğinde bu başkaldırının zor olabileceğinin farkındayım. Ama ben baş eğmenin nasıl bir acı olduğunu da belirli bir dönemde yaşadım. Anlamı olmayan bir iş için, ya da bir anlamı olup da anlamsız bir yöntemle yapılmasında diretilen işler için gençliğimin günlerini yeterince harcadım. Bir daha bu tür işler için bir dakika bile zamanımı ayırmak istemiyorum.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12a 12b 12c 12d 12e 12f 12g 12h 12i 12j 12k 13